عظيم عظيم پور
177
امام على (ع) در نهج البلاغه (فارسى)
امام ( ع ) به زهد و بركنارى از دنيا ، كسى را از زندگانى در اين جهان بيزار نمىكند و كسى را از نعمتهاى حلال الهى محروم نمىگرداند و از كوشش به منظور رسيدن به مراحل و الا و پسنديدهء مادى و معنوى حيات ، باز نمىدارد ، بلكه توصيههاى امام ( ع ) و شيوهء عملى او در اين باره ، در واقع بينشى عميق و شناختى دقيق از اين دنيا و سراى آخرت به انسان مىدهد تا به آنچه شايسته نيست دل نبندد و وسيله را بجاى هدف نگيرد . امام ( ع ) با گفتار و كردار خويش ، چهرهء انسان پارسا و زاهد را طورى ترسيم مىكند كه در شب با پروردگار خويش به راز و نياز و خواندن قرآن و نماز و انديشه در آيات الهى و سنتهاى پيامبر خدا ( ص ) سرگرم است و در روز مرد عمل و تلاش بوده و در انديشه باز كردن گره از كارهاى بسته ديگران است و براى خدمت به بندگان خدا از همگان آمادهتر است . امام ( ع ) انسانهاى ظاهر بينى كه بدون هدف خود را در محروميتهاى زندگى قرار داده و از نعمتهاى الهى بريدهاند ، مورد ملامت قرار داده و آنها را از اين شيوه برحذر مىدارد . چنان كه آن حضرت وقتى براى عيادت يكى از اصحابش بنام علاء بن زياد ، در بصره به خانهاش رفت ، و فراخى منزل او را ديد ، ضمن يادآورى اين كه در آخرت به منزل وسيع نيازمندتر است . فرمود : اگر بخواهى با همين خانه به آخرت برسى مىتوانى ، امّا برادرش عاصم بن زياد را براى روىگردانى از دنيا و دورى گُزيدن از خانوادهاش ، سخت سرزنش فرمود كه سخنان حضرت خطاب به علما و سپس به عاصم چنين است : « ما كُنْتَ تَصْنَعُ بِسِعَةِ هَذِهِ الدَّارِ فِى الدُّنْيَا . أَمَا أَنْتَ إِلَيْهَا فىِ اْلاخِرَةِ كُنْتَ أَحْوَجَ ، وَ بَلَى إِنْ شِئْتَ بَلَغْتَ بِهَا اْلاخِرَةَ تَقْرِى فِيهَا الضَّيْفَ وَ تَصِلُ فِيهَا الرَّحِمَ ، وَ تُطْلِعُ مِنْهَا الْحُقُوقَ مَطالِعَهَا ، فَاذاً أَنْتَ قَدْ بَلَغْتَ بِهَا اْلاخِرَةَ . [ فَقَالَ لَهُ الْعَلاءُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنيِنَ أَشْكُو إِلَيْكَ أَخِى عَاصِمَ بْنَ زِيَادٍ . قَالَ : وَ مَالَهُ ؟ قَالَ لَبِسَ الْعَبَاءَةَ وَتَخَلَّى عَنِ الدُّنْيَا . قَالَ : عَلَىَّ بِهِ . فَلَمَّا جاءَ قَالَ : ] يَا عُدَىَّ نَفْسِهِ ! لَقَدِ اسْتَهَامَ بِكَ الْخَبِيثُ ، أَمَا رَحِمْتَ أَهْلَكَ وَ وَلَدَكَ . أَتَرىَ اللَّهَ أَحَلِّ لَكَ الطَّيّبَاتِ وَهُوَ يَكْرَهُ أَنْ تَأْخُذَهَا ؟ انْتَ أَهْوَنُ عَلَى اللَّهِ مِنْ ذَلِكَ . [ قَالَ : يَا أمِير الْمُؤْمِنِينَ هَذَا أَنْتَ فِى خُشُونَةِ مَلْبَسِكَ وَجُشُوبَةِ مَأْكَلِكَ . قَالَ : ]